Chương 186: Tỷ Lệ Dân Số, Thế Lưỡng Nan Khi Lựa Chọn!

Đánh giá thực địa, thực chiến?

Cuộc sát hạch vốn có thể kết thúc trong một ngày, vậy mà lần này phải kéo dài trọn ba ngày mới phân thắng bại?

Trình Dã kín đáo ngước mắt, quan sát phản ứng của bốn vị Kiểm Tra Quan phía đối diện, đặc biệt chú ý Gia Tây Á, người từng tham gia một kỳ sát hạch khoán gọn.

Quả nhiên, sắc mặt bốn người khác nhau: có người nghiêm nghị, có người mừng rỡ, có người ngơ ngác.

Đến lượt Gia Tây Á, dù cố hết sức kiềm chế, khóe miệng khẽ giật và ánh mắt dao động vẫn để lộ tâm trạng bất ổn.

Quy tắc sát hạch đợt một và đợt hai rõ ràng đã thay đổi.

Trước kia, bất kể là những lời nhắc nhở công khai hay ngầm hiểu giữa các Kiểm Tra Quan, hay việc những người bị loại ở đợt một vốn nắm lượng thông tin khác nhau, tất cả đều khiến cuộc thi khó có thể gọi là tuyệt đối công bằng.

Nhưng giờ quy tắc thay đổi lớn, mọi người lập tức trở về cùng vạch xuất phát, phải đối mặt với thử thách hoàn toàn mới.

“Mỗi nhóm cộng sự gồm năm trăm người, cùng được đưa tới điểm khoán gọn để bắt tay xây dựng...”

“Đúng là chịu chơi thật!”

Trình Dã thầm tặc lưỡi, kinh ngạc trước mức đầu tư của Trạm Kiểm Tra cho vòng sát hạch này.

Ba mươi hai nhóm, tổng cộng mười sáu nghìn người, chỉ để kiểm tra năng lực của các Kiểm Tra Quan.

So với đợt một, khi mục tiêu duy nhất là nhanh chóng bố trí dân cư, xu hướng của đợt hai đã thay đổi rõ rệt: không còn đặt nặng tốc độ sắp xếp dân chúng, mà chuyển sang chú trọng việc xây dựng thực tế các thành vệ tinh.

Trình Dã không khỏi suy đoán, sự thay đổi hiện tại một phần là nhờ sương mù trống đã tan, mối đe dọa lớn nhất bao trùm tỉnh Thạch đã biến mất. Vì thế, Trạm Kiểm Tra có thể dành thời gian cho những cuộc sát hạch chi tiết hơn.

Mặt khác, dải mưa sắp dịch chuyển, mùa mưa âm u của Thành phố Hạnh Phúc cũng sắp kết thúc. Mùa thu với chiến dịch xây dựng quy mô lớn sắp đến, đương nhiên phải sớm bày trận, thổi bùng khí thế cạnh tranh.

Dĩ nhiên, còn một nguyên nhân vô cùng quan trọng.

Có lẽ hai mươi lăm Kiểm Tra Quan được chọn ở đợt một vốn đã nằm trong kế hoạch của Trạm Kiểm Tra. Cuộc sát hạch chỉ là thủ tục, chủ yếu dựng bộ khung rồi điều nhân sự đi nơi khác, không cần kiểm tra quá nghiêm ngặt.

Còn đến đợt hai mới thật sự kiểm nghiệm năng lực của các Kiểm Tra Quan, lựa chọn những người phù hợp nhất.

Nhưng vấn đề là, sáu thị trấn như Tây Pha, Than Đầu và Đại Ba, dù chỉ có hai nhóm cạnh tranh, e rằng cũng khó chia địa bàn để mỗi bên tự triển khai xây dựng.

Quan trọng hơn, nếu một nhóm bị loại thì công trình họ để lại trong kỳ sát hạch sẽ xử lý thế nào?

Chẳng lẽ vứt hết vật liệu, vật tư cùng những gì đã xây trong ba ngày? Như vậy lãng phí quá mức.

Còn những nơi vốn không rộng như Hà Tây hay Loan Tử, nếu nhét bốn nhóm vào đó tranh tài, hai nghìn người chen chúc xây dựng, cuối cùng e rằng chỉ lãng phí cả đống vật liệu, hoàn toàn phí công phí của.

Những câu hỏi ấy thoáng hiện lên trong đầu, nhưng Trình Dã không vội. Hắn tiếp tục lật tài liệu.

Hắn không tin Trạm Kiểm Tra đặt ra mục tiêu sát hạch như vậy mà lại không tính đến những vấn đề này.

Đáp án chắc chắn nằm trong phần quy định chi tiết phía sau.

Trình Dã lướt qua một loạt mô tả về các hạng mục đánh giá thực địa, rồi giở thẳng đến nửa sau tài liệu.

Đọc kỹ một hồi, hắn nhanh chóng tìm được câu trả lời mình muốn.

【Hệ thống siêu máy tính đã trích xuất bản đồ địa hình của mười hai địa điểm thành vệ tinh, đồng thời phân tích các bài làm sơ bộ do Kiểm Tra Quan nộp. Công việc dự đoán các loại nhiệm vụ sát hạch đã hoàn tất.】

【Trong thời gian sát hạch, Kiểm Tra Quan chỉ được phép dẫn đội hoạt động trong phạm vi chỉ định. Mọi hình thức hoạt động khác đều bị cấm. Nghiêm cấm tự ý hành động; người vi phạm sẽ bị loại ngay lập tức. Mọi hoạt động phải tuân thủ mục tiêu nhiệm vụ, nhưng không giới hạn cách thức thực hiện.】

【Kiểm Tra Quan trong nhóm được tự chọn nhiệm vụ sát hạch. Với đội sử dụng nhân lực hỗ trợ, nhiệm vụ sẽ được quyết định bằng hình thức ngẫu nhiên. Sau khi nhiệm vụ được xác định, mọi đội tham gia phải hoàn thành trong thời hạn quy định. Điểm số được tính theo tiến độ hoàn thành.】

【Ví dụ: Nếu bốc phải nhiệm vụ thông thường “Dọn dẹp phế tích”, hệ thống siêu máy tính sẽ căn cứ vào điều kiện địa hình thực tế và vị trí phân bố phế tích của thành vệ tinh đó để phân chia khu vực thi công, bảo đảm khối lượng công việc các đội phụ trách hoàn toàn ngang nhau. Khi nhiệm vụ bắt đầu, tất cả đội dự thi phải đồng thời tiến hành dọn dẹp. Kết quả cuối cùng sẽ được đánh giá tổng hợp dựa trên mức độ hoàn thành, tính hợp quy và hiệu suất, làm căn cứ chấm điểm.】

【Vật tư đổi bằng điểm ban đầu chỉ được sử dụng cho việc phát triển và xây dựng thành vệ tinh, không được mang ra khỏi khu vực sát hạch, nghiêm cấm tùy tiện lãng phí. Nếu xác minh có hành vi cố ý lãng phí, khoản tiền tương ứng sẽ bị khấu trừ từ tài sản cá nhân của Kiểm Tra Quan liên quan để bồi thường.】

“Thì ra không phải muốn làm gì thì làm, mà các đội cùng lúc cạnh tranh dựa trên nhiệm vụ được bốc?”

Trình Dã thầm suy ngẫm.

Có thêm những giới hạn này, tiêu chuẩn sát hạch ban đầu cũng dễ hiểu hơn.

Chỉ tiêu cốt lõi là dựng một khu doanh trại cơ bản. Bốn yếu tố hẳn sẽ quyết định phần lớn điểm số. Dù không ghi rõ tỷ trọng, có lẽ chúng chiếm ít nhất một nửa tổng điểm.

Trong suốt quá trình, các đội còn phải hoàn thành những nhiệm vụ lớn nhỏ do siêu máy tính xác định.

Đã do siêu máy tính sắp xếp thì hẳn sẽ không có chuyện lãng phí nhân lực, vật lực.

Như vậy, kể cả một đội cạnh tranh bị loại, họ cũng coi như giúp đội còn lại hoàn thành công việc dọn dẹp và xây dựng cơ sở hạ tầng ban đầu.

Còn chút vật tư hao hụt ngoài ý muốn trong lúc làm nhiệm vụ, với quy mô của Thành phố Hạnh Phúc thì hoàn toàn gánh nổi.

“Không tệ.” Trình Dã thầm tán thưởng. “Nhiệm vụ sát hạch giống nhau, khối lượng công việc ngang nhau, như vậy sẽ thấy rõ hơn con mắt chọn người của Kiểm Tra Quan, năng lực chỉ huy trong quá trình thực hiện. Đồng thời còn đánh giá được cách sử dụng điểm ban đầu, khả năng trấn an lòng người và hàng loạt năng lực liên quan đến xây dựng.”

Nghĩ đến đây, hắn quay sang nhìn Vương Khang.

Có lẽ ba tập áp phích trước đó đã giúp Vương Khang yên tâm. Quả nhiên lúc này anh ta chẳng hề hoảng hốt.

Nhìn xuống hai hàng ghế phía trước, các Kiểm Tra Quan đợt ba và đợt bốn cũng đều bình tĩnh đến đáng sợ.

Trái lại, phần lớn người thuộc đợt một và đợt hai đều lộ vẻ khó coi, không giấu nổi sự nôn nóng.

Cũng không có gì lạ. Các Kiểm Tra Quan từ đợt ba trở đi đều trưởng thành từ thời Đại Khai Thác, vốn có kinh nghiệm dẫn người xây dựng. Sát hạch thực địa, thực chiến trái lại giúp họ phát huy sở trường.

Còn phần lớn người ở đợt một, đợt hai chỉ từ từ thăng tiến sau khi thời Đại Khai Thác kết thúc. Phe học viện bên phía người phương Đông như họ thường nói năng đâu ra đấy, nhưng khi bắt tay làm thật lại hay mắc bệnh cao ngạo, thiếu thực tế.

Nhưng nhìn sang những người thuộc đợt một, đợt hai phía người phương Tây, tình hình cũng chẳng khá hơn.

Dù sao, người họ phải dẫn dắt không phải một, hai trăm mà là ít nhất năm trăm người. Cho dù có cộng sự phối hợp, đây vẫn là quy mô họ chưa từng trải qua, khó tránh khỏi rối trí.

“Anh Trình, đây là lợi thế của chúng ta.”

Thấy Trình Dã nhìn sang, Vương Khang nghiêng đầu, hạ giọng mà không giấu nổi vẻ phấn khởi. “Đợt trước khu cộng đồng xây dựng, ngày nào tôi cũng tiếp xúc ít nhất bảy, tám trăm người. Năm trăm người này không thành vấn đề.”

Đến lúc này, ưu thế của đường lối phái lý tưởng mới thể hiện rõ.

Trình Dã khẽ gật đầu, ánh mắt thoáng vẻ tán thưởng.

Dân lưu tán bên ngoài không ngoan ngoãn nghe lời như cư dân khu cộng đồng Thiên Nguyên, nhưng hai người có thể dùng những biện pháp khác, cách quản lý cũng nghiêm hơn.

Nhưng vừa nghĩ đến đó, một vấn đề mới lại nảy ra.

Nếu chỉ đơn thuần cạnh tranh xây dựng, chọn các hộ gia đình sẽ chịu thiệt rõ rệt. Một khi gặp nhiệm vụ cần nhiều sức lao động, gần như họ sẽ bó tay.

Dù sao trẻ con cũng được tính vào số người, hiệu quả chẳng thể bằng chọn năm trăm thanh niên khỏe mạnh.

Chẳng lẽ số điểm ban đầu không cố định, mà được quyết định dựa trên thành phần dân cư mà mỗi đội lựa chọn?

Nếu không thì các thành vệ tinh sẽ tranh nhau chọn người khỏe mạnh. Chi bằng cấp cho mỗi nhóm một cơ cấu dân số giống hệt nhau.

Đã là dẫn đội xây dựng, mục tiêu cốt lõi của thành vệ tinh cũng là tiếp nhận dân lưu tán. Nếu chọn người già, trẻ nhỏ và người yếu bệnh, lẽ ra phải được bù đắp; nếu không, sẽ chẳng thành vệ tinh nào muốn nhận những nhóm người ấy.

Một lúc sau.

Phần lớn Kiểm Tra Quan trong hội trường đã đọc xong tài liệu, bắt đầu nghiêng đầu thì thầm với nhau.

Đinh Dĩ Sơn ho khẽ. Ha Lâm lập tức hiểu ý, đứng dậy giữ trật tự: “Im lặng!”

Lời vừa dứt, cả hội trường lập tức yên tĩnh.

“Tiêu chuẩn sát hạch thực chiến đã được thông báo rõ với các vị. Bây giờ, chúng ta chính thức bước vào phần sát hạch.”

Giọng Ha Lâm vang khắp hội trường qua micro.

“Trạm Kiểm Tra đã hoàn tất công tác chuẩn bị ban đầu cho các Kiểm Tra Quan. Chúng tôi đã chọn ra hai mươi nghìn dân lưu tán để các vị lựa chọn. Tất cả đều tự nguyện tham gia kỳ sát hạch này. Các vị chỉ cần vào khu vực tập trung để sàng lọc nhân sự. Sau khi kỳ sát hạch kết thúc, Trạm Kiểm Tra sẽ thống nhất chi trả thù lao liên quan.”

“Sau đây là cơ cấu dân số để các vị tham khảo: thanh niên độc thân khỏe mạnh chiếm ba mươi phần trăm tổng số, tương đương sáu nghìn người.”

Ồ!

Ha Lâm còn chưa nói hết, các Kiểm Tra Quan bên dưới đã không nhịn được, đồng loạt xôn xao.

Sáu nghìn thanh niên khỏe mạnh?

Chia cho ba mươi hai nhóm, trung bình mỗi nhóm chỉ được một trăm tám mươi bảy người, cách xa mục tiêu năm trăm người.

Nếu nhóm nào giành được thêm thanh niên, lợi thế sẽ lớn đến mức khó tưởng tượng.

Ha Lâm rõ ràng đã đoán trước phản ứng này. Ông không lập tức ngăn mọi người, để họ bàn tán một phút rồi mới giơ tay ra hiệu im lặng.

Khi hội trường yên trở lại, ông nói tiếp: “Ngoài ra, các cặp vợ chồng chưa có con chiếm mười lăm phần trăm, tổng cộng ba nghìn người; gia đình có con chiếm ba mươi phần trăm, tổng cộng sáu nghìn người; gia đình có con và có người già chiếm hai mươi lăm phần trăm, tổng cộng năm nghìn người.”

Lại một đợt xôn xao vang lên.

Khi cơ cấu dân số được công bố đầy đủ, tình hình thực tế càng lúc càng khác xa dự đoán ban đầu của mọi người.

“Đợt sát hạch đầu tiên chẳng phải nói có thể chọn toàn thanh niên khỏe mạnh sao?” La Khố Khắc quay sang hỏi Gia Tây Á.

“Anh cũng nói đó là đợt đầu tiên mà.” Gia Tây Á sững sờ. “Có khi mười hai thành vệ tinh đầu tiên đều không muốn nhận những nhóm dân cư này, nên mới bắt chúng ta phải thông qua sát hạch để tiếp nhận?”

Không ai biết câu trả lời, nhưng có một điều chắc chắn: mỗi nhóm dự thi đều phải đưa ra lựa chọn.

Mấu chốt của lựa chọn ấy hiển nhiên nằm trong số liệu dân cư vừa công bố.

“Sau đây là quy tắc cấp điểm ban đầu: chọn thanh niên khỏe mạnh, mỗi người được một điểm; chọn vợ chồng chưa có con, mỗi người được một phẩy năm điểm; chọn gia đình có con, mỗi người được hai phẩy năm điểm; chọn gia đình có con và người già, mỗi người được ba điểm.”

Điểm số vừa được công bố, hội trường bỗng yên lặng.

Mọi người không nói nữa, chỉ nhanh chóng tính toán chênh lệch ẩn sau số điểm.

Điểm của nhóm gia đình có con và người già cao gấp ba lần thanh niên khỏe mạnh. Khoảng cách này quả thực quá lớn.

Xét theo tình hình chung của vùng hoang, một gia đình có đủ các thế hệ như vậy thường có hai vợ chồng ở độ tuổi lao động. Sức lao động của họ có thể tính bằng 1,2 thanh niên khỏe mạnh.

Trẻ con nhiều nhất chỉ tính được 0,2; người già ước tính 0,4.

Lấy gia đình có một con, một người già làm ví dụ, tổng sức lao động của nhà bốn người là 3.

So với một thanh niên khỏe mạnh, sức lao động tính theo đầu người thấp hơn 2, nhưng đổi lại được gấp ba điểm. Đây chắc chắn là một lựa chọn có lợi.

Nhưng rõ ràng, tình huống đơn giản đến cực đoan như một con, một người già sẽ không xuất hiện trong kỳ sát hạch này.

Đinh Dĩ Sơn có vẻ rất hài lòng với phản ứng của các Kiểm Tra Quan trong hội trường. Ông thậm chí cầm micro lên, tự mình nói:

“Gia đình có con đều có hai đứa, một trai một gái.”

“Gia đình có con và có người già đều gồm ba đứa trẻ, hai người già; ba đứa trẻ là hai trai, một gái.”

“Điều tôi muốn thấy ở các thành vệ tinh đợt hai là năng lực bao dung, trí tuệ và khả năng tìm đường phát triển trong nghịch cảnh.”

“Hãy tự hỏi mình: nếu chỉ dẫn một nhóm thanh niên khỏe mạnh đi xây dựng, vậy cần đến các vị Kiểm Tra Quan làm gì?”

“Tôi muốn thấy các vị có đủ tự tin, đủ can đảm để lựa chọn những gia đình ấy, dùng năng lực của mình bù đắp bất lợi về sức lao động. Ai có năng lực, nhiệm vụ khoán gọn của đợt hai sẽ giao cho người đó. Nếu bây giờ đã sợ, cũng không sao; nộp đơn rút khỏi cuộc cạnh tranh là có thể rời đi!”

Lời nói đanh thép vừa dứt, cả hội trường vẫn lặng như tờ.

Mọi người tiếp tục tính toán trong đầu:

Với các cặp vợ chồng chưa có con, người vợ được tính bằng 0,7 sức lao động. So với hai thanh niên khỏe mạnh, sức lao động giảm mười lăm phần trăm, nhưng số điểm nhận được lại tăng thêm năm mươi phần trăm.

Gia đình có hai con có tổng sức lao động 2,4. So với bốn thanh niên khỏe mạnh, sức lao động giảm bốn mươi phần trăm, nhưng số điểm nhận lại tăng thêm một trăm năm mươi phần trăm.

Gia đình bảy người gồm ba đứa trẻ và hai người già có tổng sức lao động 3,8. So với bảy thanh niên khỏe mạnh, sức lao động giảm bốn mươi lăm phần trăm, nhưng điểm nhận được bằng ba trăm phần trăm so với nhóm thanh niên khỏe mạnh.

Tính ra, lựa chọn các cặp vợ chồng chưa có con có hiệu suất cao hơn hẳn chọn thanh niên khỏe mạnh.

Nếu tính tiếp và muốn đánh cược một phen, chọn gia đình có con lẫn người già thì sức lao động chỉ thấp hơn năm phần trăm, trong khi điểm nhận được tăng gấp đôi.

Thế nhưng thực tế liệu có khớp hoàn toàn với những con số trên giấy không?

Quản lý năm trăm thanh niên khỏe mạnh và quản lý bảy mươi gia đình là hai việc khó ngang nhau sao được.

Những gia đình ba thế hệ vẫn duy trì được đến ngày nay hoặc có khả năng chống chịu rủi ro cực cao, hoặc là những nhóm có năng lực tự xoay xở rất tốt.

Dẫn họ từ từ xây dựng có lẽ không thành vấn đề, nhưng mấu chốt là lần này các nhóm cạnh tranh với nhau.

Nếu gặp nhiệm vụ cần nhiều sức lao động hoặc công việc nguy hiểm, những gia đình ấy không chịu làm thì sao?

Hàng loạt vấn đề thực tế bày ra trước mắt. Ngay cả Trình Dã cũng không khỏi nghiêm túc suy nghĩ.

Khi chưa biết điểm có thể đổi được những gì mà đã phải quyết định cơ cấu nhân sự, đây quả thực là một bài toán khó.

Nhưng như Đinh Dĩ Sơn đã nói, ông muốn thấy các Kiểm Tra Quan đủ tự tin, đủ can đảm để lựa chọn những gia đình này.

Nếu biết trước điểm số đổi được gì, lựa chọn của mọi người sẽ chỉ còn là tính toán lợi ích thuần túy, trái với mục tiêu ban đầu là xây dựng thành vệ tinh và sát hạch năng lực của Kiểm Tra Quan.

“Anh Trình, chúng ta chọn thế nào?”

Thấy các Kiểm Tra Quan nhóm khác bắt đầu bàn bạc, Vương Khang quay sang hỏi.

“Khoan quyết định. Chúng ta phải ra ngoài xem những người tự nguyện tham gia sát hạch có tố chất thế nào rồi mới chọn.”

Miệng nói vậy, ngón tay Trình Dã đã lật lại tài liệu trước mặt, ánh mắt dừng ở trang đầu.

Trong bốn yếu tố cốt lõi, ngoài mục thứ tư là ghi nhận thông tin không cần vật tư, các mục còn lại—nhà ở, vọng gác và điểm cung ứng—đều cần một lượng vật tư nhất định mới đáp ứng được nhu cầu.

Bên dưới tài liệu ghi rõ, kỳ sát hạch sẽ cung cấp điểm ban đầu để đổi vật tư.

Thoạt nhìn, điều này như muốn nói với mọi người rằng có thể dùng điểm ban đầu đổi vật tư để hoàn thành mục tiêu. Nhưng thực ra bên trong ẩn một cái bẫy lớn.

Cần bao nhiêu điểm mới đủ dùng?

Nếu chọn quá nhiều thanh niên khỏe mạnh, liệu điểm có không đủ mua vật liệu cơ bản, khiến cả nhóm bị loại ngay lập tức không?

Ngoài ra, trong tiêu chuẩn chấm điểm, tính thiết thực, hiệu suất và tính sáng tạo chiếm tới tám mươi phần trăm trọng số. Cả ba tiêu chí đều cần đủ vật tư mới có thể đạt điểm cao.

“Khéo tay đến đâu cũng khó nấu cơm khi không có gạo.” Không có vật tư, phương án xây dựng dù tinh xảo đến đâu cũng không thể vượt qua đối thủ có nguồn lực dồi dào.

Ngược lại, nếu vì kiếm điểm mà đổi quá nhiều vật tư, dẫn đến thiếu nhân lực, thì đừng nói hoàn thành nhiệm vụ sát hạch; ngay cả nơi trú ẩn tạm thời, vọng gác và điểm cung ứng cũng chưa chắc dựng nổi.

Vì thế, độ khó của việc chọn người không chỉ nằm ở tính toán tỷ lệ dân số, mà còn ở con mắt nhìn người.

Tỷ lệ dân số đủ hợp lý có thể bù đắp phần nào sự thiếu kinh nghiệm và khả năng đánh giá.

Ngược lại, nếu nhìn người đủ chuẩn, có cách khiến mọi người tâm phục, thì dù cơ cấu có cực đoan đến đâu, vẫn có thể bảo đảm điểm số cuối cùng.

Quả thật không có một đáp án tối ưu cố định. Bài toán này kiểm tra năng lực của từng Kiểm Tra Quan.

“Có ai xin rút lui không?”

Đinh Dĩ Sơn lên tiếng hỏi lần nữa. Thấy không ai giơ tay, ông lập tức phất tay.

“Được rồi. Các vị còn nửa tiếng cuối để suy nghĩ. Đúng hai giờ rưỡi, xuất phát!”

“Mỗi nhóm có bốn tiếng để chọn người. Sau khi chọn xong, các vị cũng có bốn tiếng để quyết định dùng điểm đổi vật tư nào.”

“Sáng mai lúc bảy giờ, quân đoàn sẽ hộ tống những người được chọn đến thành vệ tinh bằng xe buýt.”

“Vật tư sẽ được chuyển đến địa điểm chỉ định từ sáng sớm, bảo đảm người đến thì vật tư cũng đến!”

(Hết chương)